|
Yatırım Fonu Nedir?
Yatırım Fonlarının Kanuni Dayanağı Nedir?
Yatırım Fonlarının Ana Özellikleri Nelerdir?
Yatırım Fonları Ne Şekilde Denetlenir?
Yatırım Fonlarının Tarihçesi?
Kimler Yatırım Fonu Kurabilir?
Yatırım Fonları Hangi Yatırım Araçlarına Yatırım Yapabilir?
Yatırım Fonlarının Çeşitleri Nelerdir?
Fonlar Hangi Türlerde Kurulabilir?
Yatırım Fonlarının Avantajları Nelerdir?
Yatırım Fonlarında Değerleme Nasıl Yapılır?
Yatırım Fonlarının Performansları?
Fon Seçimi Yaparken?
Yatırımcıların dikkat etmesi gereken noktalar
Yatırım Fonları Nasıl Vergilendirilir?
Fortis'te Hangi Tip Yatırım Fonları Bulunur?
Fortis Fonlarını Nasıl ve Nereden Alabilirim?
Fortis'te Fon İşlemlerimi Hangi Saatlerde Yapabilirim?
Yatırımcıların tasarruflarının, muhtelif sermaye piyasası araçları kullanılarak, profesyonelce yönetilmesi için ortaya çıkarılan bir yatırım aracıdır.
Yatırım fonları, halktan topladıkları paralar karşılığı, hisse senedi, hazine bonosu, devlet tahvili gibi sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyleri yönetirler.
Her bir yatırımcı, fonun sahip olduğu portföyün bir kısmını temsil eden katılma belgesini alarak fona ortak olur.
Fonlar, Sermaye Piyasası Kanunu ve bu kanuna dayanılarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkartılan tebliğ esaslarına göre kurulur. Fonların kuruluş ve işleyişine ilişkin tüm hususlar Fon İçtüzüğü'nde ayrıntılı şekilde yer alır.
Kurucusunu, yöneticisini, sermayesini, hangi yatırım araçları ile değerlendirileceğini ve özelliklerini anlatan bir içtüzüğü vardır.
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından denetlenir.
Katılma belgeleri yatırımcı adına Takasbank'ta saklanır.
Yatırımcıların beklentilerine göre, birikimlerini değişik alanlarda ve piyasalarda en verimli şekilde değerlendirmelerini sağlar.
Yatırım fonunun kurucusu, her fon için belirli nitelikleri taşıyan en az bir denetçi atamak zorundadır.
Yatırım fonları ayrıca, yapılacak bir sözleşme kapsamında 6 aylık ve yıllık olarak Bağımsız Dış Denetim şirketleri tarafından denetlenir. Yıllık denetim raporunun Sermaye Piyasası Kuruluna gönderilir.
Kurul, yatırım fonlarını dilediği zaman denetleme yetkisine sahiptir.
24 Ocak 1980 kararlarıyla Türkiye'de yeni bir dönem aralanmış ve ekonominin her alanda serbestleşmeye dönük politikalar takip edilmeye başlanmıştır. 1980'li yıllar piyasa dinamiklerinin belirli olacağı yeni çerçevenin yasal ve kurumsal altyapısının oluşturulmasıyla geçmiştir. Bu çerçevede 1981 yılında Sermaye Piyasası Kanunu çıkartılmasının ardından 1982 yılında Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kurulmuş; ardından 1986 yılında İMKB faaliyete başlamıştır.
Finansal piyasalarda derinliği ve çeşitliliği arttırmanın bir adımı olarak 12.12.1986 tarihinde yayınlanan "Menkul Kıymetler Yatırım Fonu Katılma Belgelerinin İhracına ve Halka Arzına Dair Esaslar Tebliği" 'nin ardından 1987 yılında ilk menkul kıymet yatırım fonu faaliyete geçmiştir.
SPK tarafından belirlenmiş esaslara uyan bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri ve kanunlarında engel bulunmayan emekli ve yardım sandıkları Kurul' dan izin almak şartıyla fon kurup yönetebilir.
Repo, Devlet Tahvili, Hazine Bonosu, Hisse Senedi, Özel Sektör Tahvili ve Finansman Bonosu, Yabancı Menkul Kıymetler, Yatırım Fonu, Değerli Madenler, Vadeli Sözleşmeler ve Opsiyonlar.
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayınlanan tebliğ gereğince yatırım fonları, ana hatlarıyla iki gruba ayrılır :
A tipi yatırım fonu: Bu tip bir fonun, portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az %25'ini TC'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerinden oluşması gerekir.
B tipi yatırım fonu: A tipi fonların tabi olduğu sınırlamalara tabi olmayan fonlardır. Portföylerinde çok daha az miktarda hisse senedi tutabildikleri gibi, hiç hisse senedi taşımayabilirler.
Bu iki ana grup dışında fonlar, içerdikleri sermaye piyasası araçları itibarı ile değişik alt sınıflara (türlere) ayrılmıştır. Bu uygulamanın amacı ise farklı portföy yapılarına sahip fonlar oluşturulmak yolu ile farklı yatırımcı tercihlerine hitap edebilmektir.
Fonlar Hangi Türlerde Kurulabilir?
1. Fon portföyünün en az %51'ini devamlı olarak;
1.1. Kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçlarına yatırmış fonlar "TAHVİL VE BONO FONU",
1.2. Özelleştirme kapsamına alınanlar dahil Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar "HİSSE SENEDİ FONU",
1.3. Belirli bir sektörü oluşturan ortaklıkların menkul kıymetlerine yatırmış fonlar "SEKTÖR FONU",
1.4. Kurul(SPK)'un Seri: XI, No:1 Tebliği'nin 3 nolu ekinde tanımlanan iştiraklerce çıkarılmış menkul kıymetlere yatırmış fonlar "İŞTİRAK FONU",
1.5. Seri: XI, No: 10 Tebliği'nin 2'inci maddesinde tanımlanan belli bir topluluğun menkul kıymetlerine yatıran fonlar "GRUP FONU"
1.6. Yabancı özel ve kamu sektörü menkul kıymetlerine yatırmış fonlar "YABANCI MENKUL KIYMETLER FONU",
1.7. Ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırmış fonlar "KIYMETLİ MADENLER FONU", ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ile altına dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırmış fonlar "ALTIN FONU",
2. Portföyünün tamamı;
2.1. Hisse senetleri, borçlanma senetleri, altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarından en az ikisinden oluşan ve her birinin değeri fon portföy değerinin %20'sinden az olmayan fonlar "KARMA FON",
2.2. Devamlı olarak, portföyünde vadesine en fazla 180 gün kalmış likiditesi yüksek sermaye piyasası araçları yer alan ve portföyünün ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gün olan fonlar “LİKİT FON", Portföyün ağırlıklı ortalama vadesi sermaye piyasası araçlarının ayrı ayrı ortalama vadeleri dikkate alınarak bulunur.
2.3. Portföy sınırlamaları itibariyle yukarıdaki türlerden herhangi birine girmeyen fonlar "DEĞİŞKEN FON",
3. Portföyünün en az %80'i devamlı olarak;
3.1. Bu Tebliğ'in 3 numaralı ekinde yer alan formüle uygun olarak yapılan hesaplama çerçevesinde, baz alınan ve Kurul tarafından uygun görülen bir endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısı en az %90 olacak şekilde, endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden ya da örnekleme yoluyla seçilen bir kısmından oluşan fonlar "ENDEKS FON",
4. Diğer yatırım fonlarının ve borsa yatırım fonlarının katılma paylarından oluşan fonlar "FON SEPETİ",
5. Asgari olarak altı ay vadeli kurulmak kaydıyla;
5.1. Yatırımcının başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının ya da başlangıç yatırımının üzerinde belirli bir getirinin içtüzükte ve izahnamede belirlenen esaslar çerçevesinde belirli vade ya da vadelerde yatırımcıya geri ödenmesinin, uygun bir yatırım stratejisine ve Kurucu ile Garantör arasında imzalanan bir garanti sözleşmesine dayanılarak taahhüt edildiği fonlar "GARANTİLİ FON",
5.2. Yatırımcının başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının ya da başlangıç yatırımının üzerinde belirli bir getirinin içtüzükte ve izahnamede belirlenen esaslar çerçevesinde belirli vade ya da vadelerde yatırımcıya geri ödenmesinin, uygun bir yatırım stratejisine dayanılarak en iyi gayret esası çerçevesinde amaçlandığı fonlar "KORUMA AMAÇLI FON" olarak adlandırılır.
Garantili yatırım fonlarının ve koruma amaçlı yatırım fonlarının unvanlarının garantinin veya korumanın başlangıç yatırımına oranını ya da garantili yatırım fonlarında garantör tarafından sağlanan garanti kapsamındaki getiri oranını açık olarak gösterecek şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Koruma amaçlı yatırım fonunun unvanında başlangıç yatırımının üzerinde hedeflenen getiriye ilişkin ifadelere yer verilemez.
Yukarıda sayılanlar dışında da, içtüzüklerde belirtilmek suretiyle, oluşturulacak portföy yönetim stratejilerine uygun fon türleri, Kurul'ca uygun görülmesi koşuluyla belirlenebilir.
Fon içtüzüklerinde belirtilmek suretiyle, portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az %25'ini, devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınan Kamu İktisadi Teşebbüsleri dahil Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar A tipi, diğerleri B tipi olarak adlandırılır ve bu tipler fon türleri ile birlikte belirtilir.
6. Katılma belgeleri önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş fonlar "ÖZEL FON" olarak adlandırılır.
7. Katılma payları sadece nitelikli yatırımcılara satılmak üzere kurulmuş olan fonlar ise "SERBEST YATIRIM FONLARI" (HEDGE FUNDS) olarak adlandırılır.
Yatırım Fonları'nın en önemli avantajları, profesyonel yönetimden yararlanma olanağı sunmaları olup, diğer bazı avantajları da aşağıdadır:
1. Portföy çeşitlemesi ile risk azaltılabilir.
2. Her yatırımcı, Yatırım Fonu katılma belgelerini arzu ettiği sürece elde tutup, istediği anda satabilir. Dolayısıyla, fonlar yatırımcıya vade esnekliği ve likidite sağlar.
3. Yatırım Fonu'na en küçükten en büyüğe her türlü tutar yatırılabilir. Küçük meblağlar da diğerleriyle birleşerek tek bir portföy oluşturduğu için, yatırım fonlarının avantajlarından küçük yatırımcılar da büyük yatırımcılarla aynı şartlarda yararlanabilir.
Yatırım fonlarının portföyünde bulunan tüm varlıklar, her iş günü akşamı, işlem gördükleri piyasalarda oluşan ortalama fiyatlarla değerlendirilir. Sadece endeks fonların değerlemesi kapanış fiyatları üzerindendir.
Türkiye'deki yatırım fonlarının performansı genel olarak sadece dönemlik veya yıllık getiri ile hesaplanır. Ancak dünya'da literatürde oldukça sık kullanılan riske dayalı getiri analizlerinin de gözönüne alınması gerekir.
Türkiye'de de yatırımcıların yatırım tercihlerini yaparken bilinçli bir şekilde, en iyi getiriyi "en az riski" alarak yönetilen fonlardan yana kullanmaları arzu edilir.
Riske göre düzenlenmiş ve piyasa risklerinden etkilenmeyen performans değerlendirilmesi yatırım fonu yöneticilerinin yönetebilme ustalıklarını, becerilerini, uyguladıkları yönetim stratejilerinin doğruluklarının test edilmesinde kullanılan yöntemlerden birisidir.
Riske göre getiri düzeltilmiş performans ölçümlerinin en çok kullanılanı SHARPE ORANI'dır.
Sharpe Oranı:
Değişkenliğe Göre Ödül oranı veya kısaca Ödül Oranı olarak bilinen William Sharpe' ın geliştirdiği performans ölçütü portföyün artık getirisini standart sapma ile karşılaştırır.
Portföyün artık getirisi (Risk Primi) olarak kasdedilen, dönemin ortalama portföy seti getirisinden risksiz faiz oranının çıkarılması ile bulunur. Standart sapma ise toplam riski temsil eder. Formüle edersek;
SHARPE ORANI = ( Portföyün Getirisi - Risksiz Portföyün Getirisi ) / Toplam Risk (Standart Sapma)
Bu oranın yüksek olması yatırımın performansının riske dayalı getiri esasına göre iyi olduğunu, düşük oran ise başarısız bir performansa sahip olduğunu gösterir.
1. Yatırımcıların fonlar arasında seçim yaparken öncelikle kendi yaş, gelir ve risk durumlarını gözden geçirmeleri gerekir.
2. Daha sonra önümüzdeki dönemde piyasadaki beklentileri de gözönüne alarak, yapacağı yatırımdan ne kadar getiri hedeflediğini belirlemelidir.
3. Bu noktada portföy yönetimi bölümleri veya şirketleri devreye girerek, belirlenen hedef getirinin ulaşılabilirliğini incelemeliler ve ulaşmak için alınması gereken riski yatırımcıların önüne sermelidir.
1. Yatırımcıların piyasayı zamanlaması kolay değildir ve yatırımcılar yatırım yapacağı vadeyi kesinlikle önceden belirlemelidir. A tipi yatırım fonları için biraz daha uzun vade düşünülmeli ve bu vade mutlaka 6 aydan uzun olmalıdır.
2. Yatırımcıların mutlaka; fon yöneten kurum, fonun yöneticileri, fonun veya yöneticilerin geçmiş yıllardaki performansları ve fonun büyüklüğünü gözönüne almaları gerekir. Yatırım yaptığı fonun, içtüzüğü itibariyle yatırım yapabileği enstrümanları araştırmalı ve bu fonun performansını hangi alternatiflere göre ölçmesi gerektiğini belirlemelidirler (eğer fon başka bir fonla kıyaslanacaksa benzer büyüklük ve özellikteki fonlarla kıyaslanmalıdır).
3. Fona yatırım yapılırken, geçmiş dönemlerdeki performansı araştırılmalıdır. Ancak performansı çok kısa bir dönem için ölçülmemeli ve getirinin yanında alınan birim risk başına getirilerde gözönüne alınmalıdır. Örneğin yıllık bazda, ortalama %70 hisse senedi taşıyan ve %150 getiri sağlayan bir A Tipi fonun yanında ortalama %50 hisse senedi taşıyan ama yine %150 getiri sağlayan başka bir A Tipi fon varsa, 2. Fon daha başarılı bir yönetim sergilemiş, daha düşük riskle aynı getiriyi sağlamış olduğundan dolayı yatırımcılar tarafından tercih edilmelidir.
4. Yatırım fonları piyasasında oldukça geniş yelpazede yatırım yapabilecek enstrümanlar ve her türlü piyasa koşulunda mutlaka yatırımcılara uygun bir enstrüman bulunur. Önemli olan doğru yatırım fonunun seçilmesi doğru zamanlamayla doğru kişi tarafından seçilmesidir.
1 Ekim 2006 tarihinde yürürlüğe giren yeni vergilendirme yasası gereğince , yatırım fonlarının kendi bünyesinden kesilen %10'luk stopaj kaldırılmıştır. Bu tarihten itibaren tam mükellef gerçek ve tüzel kişiler için, yatırım fonu alım satım kazancı üzerinden %10 oranında stopaj uygulanmaktadır.Bu uygulamada ilk giren ilk çıkar muhasebe kuralı esas alınmaktadır. Portföylerinde kanunun yürürlüğe girmesinden önce alınan yatırım fonu bulunan yatırımcılar için, 1 Ekim 2006 tarihli fiyat vergilemeye esas maliyet olarak kabul edilecektir. Portföyünde sürekli olarak en az %51 oranında hisse senedi taşıyan yatırım fonu katılma belgelerinin alım satımından doğacak kazançlar, katılma belgelerinin 1 yıldan daha fazla elde tutulması durumunda stopaja tabi olmayacaktır.
1 - Fortis Bank A Tipi Değişken Fon
2 - Fortis Yatırım A Tipi Hisse Senedi Fonu
3 - Fortis Bank B Tipi Likit Fon
4 - Fortis Yatırım B Tipi Likit Fon
5 - Fortis Bank B Tipi Orta Vadeli Değişken Fon
6 - Fortis Bank B Tipi Uzun Vadeli Tahvil ve Bono Fonu
7 - Fortis Yatırım B Tipi Tahvil ve Bono Fonu
8 - Fortis Bank B Tipi Özel Bankacılık Değişken Fonu
9 - Fortis Bank B Tipi Altın Fonu
Fortis Portföy'un yönettiği fonları Türkiye genelindeki Fortis şubelerinden, Fortis Yatırım genel merkezinden, www.fortisyatirim.com.tr ve www.yatirimyap.com internet sitelerinden ve 444 0 144 nolu Fortis Telefon Bankacılığı merkezinden temin edebilirsiniz.
B Tipi Likit Fon;
B Tipi Likit Fon alım ve satım işlemleri aynı gün valörlü olarak saat 09:00-15:00 saatleri arası gerçekleştirilebilir
B Tipi Değişken Fon / B Tipi Tahvil ve Bono Fon
09:00-13:30 saatleri arasında verilmiş olan B Tipi Değişken Fon ve B Tipi Tahvil Bono Fon alım-satım emirleri, T+1 valörü ile gerçekleşir. 09:00-13:30 saatleri arasında verilmiş olan emirler, ertesi gün geçerli olan fiyat üzerinden, ertesi gün gerçekleşir.
13:30'dan sonra verilen B Tipi Değişken Fon ve B Tipi Tahvil Bono Fon alım-satım emirleri T+2 valörü ile gerçekleşir. 13:30'dan sonra verilen emirler, iki gün sonra(T+2), iki gün sonra geçerli olan fiyat üzerinden gerçekleşir.
A Tipi Fonlar
A Tipi Fon alım emri, saat 13:30'a kadar verilmiş ise, işlem, ertesi gün(T+1) geçerli olan fiyat üzerinden, ertesi gün(T+1) gerçekleşir.
A Tipi Fon alım emri, saat 13:30'dan sonra verilmiş ise, işlem, iki gün(T+2) sonra geçerli olan fiyat üzerinden, iki gün(T+2) sonra gerçekleşir.
A Tipi Fon satım emri saat 13:30'a kadar verilmiş ise, işlem, ertesi gün(T+1) geçerli olan fiyat üzerinden, emrin verildiği günü takip eden ikinci gün(T+2) gerçekleşir.
A Tipi Fon satım emri saat 13:30'dan sonra verilmiş ise, işlem, iki gün(T+2) geçerli olan fiyat üzerinden, emrin verildiği günü takip eden üçüncü gün(T+3) gerçekleşir.
|
