|
Yatırım fonu halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralarla, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyü işletmek amacı ile kurulan mal varlığıdır. Yatırım fonu, çok sayıda yatırımcıdan aldığı kaynağı biraraya getirir ve bir sermaye piyasaları portföyüne yatırır.
Bir yatırım fonuna yatırım yaptığınızda, bu fona ait tüm portföyün küçük bir yüzdesini almış olursunuz. Dolayısı ile fonun içindeki varlıkların değeri arttıkça payınızın değeri de artar, azaldıkça da azalır.
Her gün, yatırım yaptığınız her aracı takip etmeniz mümkün olmayabilir. Yatırım fonlarının en önemli avantajlarından biri konularında uzman, profesyonel fon yöneticileri tarafından yönetilmeleri ve böylelikle yatırımcılarına zaman kazandırmalarıdır.
Farklı yatırım araçları biraraya getirilerek yönetilmeleri, küçük yatırımların dahi çeşitlendirilerek riski azaltılmış bir portföye yatırılabilmesini sağlar.
Yatırım Fonu'na en küçükten en büyüğe her türlü tutar yatırılabilir. Yatırılan tutarlar birleşerek büyük ve tek bir portföy oluşturduğu için, yatırım fonlarının avantajlarından küçük yatırımcılar da büyük yatırımcılarla aynı şartlarda yararlanabilir.
Sermaye piyasalarına kolay ve göreceli olarak az maliyetli bir şekilde yatırım yapma imkanı verirler.
Her yatırımcı, yatırım fonu katılma belgelerini arzu ettiği sürece elde tutup, istediği anda satabilir. Dolayısıyla, fonlar yatırımcıya vade esnekliği ve likidite sağlar.
Yatırımcıların, piyasadaki çok sayıda alternatif arasından kendi yatırım amaçlarına, risk toleranslarına ve varlık dağılım stratejilerine uygun oluşturulmuş bir fonu seçmeleri ve en verimli şekilde değerlendirmeleri mümkün olur.
Yatırım Fonlarının; kurucusunu, yöneticisini, sermayesini, hangi yatırım araçları ile değerlendirileceğini ve özelliklerini anlatan bir içtüzüğü vardır.
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından denetlenir.
Katılma belgeleri yatırımcı adına Takasbank'ta saklanır.
Yatırımcıların beklentilerine göre, birikimlerini değişik alanlarda ve piyasalarda en verimli şekilde değerlendirmelerini sağlar.
A tipi: Bu tip bir fonun, portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az %25'ini Türkiye Cumhuriyetinde kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerinden oluşması gerekir.
B tipi: A tipi fonların tabi olduğu sınırlamalara tabi olmayan fonlardır. Portföylerinde çok daha az miktarda hisse senedi tutabildikleri gibi, hiç hisse senedi taşımayabilirler.
Bu iki ana grup dışında fonlar, içerdikleri sermaye piyasası araçları itibarı ile değişik alt sınıflara (türlere) ayrılmışlardır. Bu uygulamanın amacı ise farklı portföy yapılarına sahip fonlar oluşturulmak yolu ile farklı yatırımcı tercihlerine hitap edebilmektir.
Portföye alınacak menkul kıymetler gözönünde bulundurularak, 11 ayrı yatırım fonu türü tanımlanmıştır. Bunlar; Tahvil ve bono fonu, Hisse senedi fonu, Sektör fonu, İştirak fonu, Grup fonu, Yabancı menkul kıymetler fonu, Altın ve diğer kıymetli madenler fonu, Değişken fon, Karma fon, Likit fon ve Endeks fondur.
Fonlar aşağıda belirtilen türlerde kurulabilir:
Fon portföyünün en az % 51'ini devamlı olarak,
Kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçlarına yatırmış fonlar "Tahvil ve Bono Fonu",
Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar "Hisse Senedi Fonu",
Belirli bir sektörü (örneğin, çimento, tekstil gibi) oluşturan ortaklıkların menkul kıymetlerine yatırmış fonlar "Sektör Fonu",
Kurucunun iştiraklerince çıkarılmış menkul kıymetlere yatırım yapan fonlar "İştirak Fonu",
Belli bir şirketler grubunun (Doğan Grubu, Koç Grubu gibi) menkul kıymetlerine yatırım yapan fonlar "Grup Fonu",
Yabancı özel ve kamu sektörü menkul kıymetlerine yatırmış fonlar, "Yabancı Menkul Kıymetler Yatırım Fonu",
Ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırmış fonlar "Altın ve Diğer Kıymetli Madenler Fonu".
Portföyünün tamamı;
Hisse senetleri, borçlanma senetleri, altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarının en az ikisinden oluşan ve her birinin değeri fon portföy değerinin %20'sinden az olmayan fonlar "Karma Fon",
Vadesine 180 günden az kalmış sermaye piyasası araçlarından oluşan fonlar "Likit Fon", portföy sınırlamaları itibariyle yukarıdaki türlerden herhangi birine girmeyen fonlar "Değişken Fon"dur.
Portföyünün en az %80'i devamlı olarak;
Baz alınan ve Kurul tarafından uygun görülen bir endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısı (ilişki/paralellik) en az %90 olacak şekilde, endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden ya da örnekleme yoluyla seçilen bir kısmından oluşan fonlar "ENDEKS FON" olarak adlandırılır.
Yatırımcı amaçlarınız ve risk toleransınız ile tarif edilen yatırımcı profilinize uygun olan yatırım fonu tipini seçmek önemlidir. Yatırımcı profiliniz ne ölçüde SGMK ne ölçüde hisse senedi ne ölçüde para piyasası araçları taşımak istediğimizi yani varlık dağılımı stratejimizi belirler. Bu stratejiye uygun bir yapıda oluşturulmuş fonları seçmelisiniz.
Yatırım Fonu yatırımlarınızı yapmadan önce Fortis Yatırım Menkul Değerler A.Ş. Yatırım Danışmanınıza danışmanızı önemle tavsiye ederiz.
Yatırımcıların piyasayı zamanlaması kolay değildir ve yatırım yapacağı vadeyi kesinlikle önceden belirlemelidirler. Genel olarak kısa bir süre için planlanan yatırımların daha az hisse senedi, daha çok bono içeren fonlara yönlendirilmesi önerilir. A tipi yatırım fonları için biraz daha uzun (altı ayın üzerinde) vade tercih edilir.
Yatırımcıların mutlaka; fon yöneten kurum, fonun yöneticileri, fonun veya yöneticilerin geçmiş yıllardaki performansları ve fonun büyüklüğünü gözönüne almaları gerekmektedir. Yatırım yaptığı fonun, içtüzüğü itibariyle yatırım yapabileği enstrümanları araştırmalı ve bu fonun performansını hangi alternatiflere göre ölçmesi gerektiğini belirlemelidirler (Eğer fon başka bir fonla kıyaslanacaksa benzer büyüklük ve özellikteki fonlarla kıyaslanmalıdır).
Önemli olan doğru yatırım fonunun doğru zamanlamayla, doğru kişi tarafından yönetilmesidir.
Fona yatırım yapılırken, geçmiş dönemlerdeki performansı araştırılmalıdır. Ancak performansı çok kısa bir dönem için ölçülmemeli ve getirinin yanında alınan birim risk başına getiriler de gözönüne alınmalıdır. Örneğin, yıllık bazda ortalama %70 hisse senedi taşıyan ve %150 getiri sağlayan bir A Tipi fonun yanında ortalama %50 hisse senedi taşıyan ama yine %150 getiri sağlayan başka bir A Tipi fon varsa, ikinci Fon daha başarılı bir yönetim sergilemiş, daha düşük riskle aynı getiriyi sağlamış olduğundan dolayı yatırımcılar tarafından tercih edilmelidir.
Yatırım fonları piyasasında oldukça geniş yelpazede yatırım yapabilecek ve her türlü piyasa koşulunda mutlaka yatırımcılara uygun bir enstrüman bulunur.
Türkiye'deki yatırım fonlarının performansı genel olarak sadece dönemlik veya yıllık getiri ile hesaplanır. Ancak dünya'da literatürde oldukça sık kullanılan riske dayalı getiri analizlerinin de gözönüne alınması gerekir.
Türkiye'de yatırımcıların yatırım tercihlerini yaparken bilinçli bir şekilde, en iyi getiriyi "en az riski" alarak sağlayacak şekilde yönetilen fonlardan yana kullanmaları arzu edilir.
Riske göre düzenlenmiş ve piyasa risklerinden etkilenmeyen performans değerlendirilmesi yatırım fonu yöneticilerinin yönetebilme ustalıklarının, becerilerinin, ve uyguladıkları yönetim stratejilerinin doğruluklarının test edilmesinde kullanılan yöntemlerden birisidir.
Riske göre getiri düzeltilmiş performans ölçümlerinin en çok kullanılanı SHARPE ORANI'dır.
Sharpe Oranı
Bu performans ölçütü, portföyün artık getirisini standart sapma ile karşılaştırır. Portföyün artık getirisi (Risk Primi) olarak kastedilen, dönemin ortalama portföy seti getirisinden risksiz faiz oranının çıkarılması ile bulunur. Standart sapma ise toplam riski temsil eder. Formüle edersek;
Sharpe Oranı= (Portföyün Getirisi-Risksiz Portföyün Getirisi) / Toplam Risk (Standart Sapma)
Bu oranın yüksek olması yatırımın performansının riske dayalı getiri esasına göre iyi olduğunu, düşük oran ise başarısız bir performansa sahip olduğunu gösterir.
Yatırım Fonları'nın en önemli avantajları, profesyonel yönetimden yararlanma olanağı sunmaları olup, diğer bazı avantajları da aşağıdadır:
1. Portföy çeşitlemesi ile riskin azaltılıyor olması.
2. Her yatırımcı, Yatırım Fonu katılma belgelerini arzu ettiği sürece elde tutup, istediği anda satabilir. Dolayısıyla, fonlar yatırımcıya vade esnekliği ve likidite sağlar.
3. Yatırım Fonu'na en küçükten en büyüğe her türlü tutar yatırılabilir. Küçük meblağlar da diğerleriyle birleşerek tek bir portföy oluşturduğu için, yatırım fonlarının avantajlarından küçük yatırımcılar da büyük yatırımcılarla aynı şartlarda yararlanabilir.
1. Yatırımcıların fonlar arasında seçim yaparken öncelikle kendi yaş, gelir ve risk durumlarını gözden geçirmeleri gerekir.
2. Daha sonra önümüzdeki dönemde piyasadaki beklentileri de gözönüne alarak, yapacağı yatırımdan ne kadar getiri hedeflediğini belirlemelidirler.
3. Bu noktada portföy yönetimi bölümleri veya şirketleri devreye girerek, belirlenen hedef getirinin ulaşılabilirliğini incelemeli ve ulaşmak için alınması gereken riski yatırımcıların önüne sermelidir.
1 Ekim 2006 tarihinde geçilecek yeni vergilendirme düzenine göre, yatırım fonlarının içinden kesilen %10'luk stopaj kalkacaktır.
Bu tarihten itibaren tam mükellef gerçek ve tüzel kişiler için yatırım fonu alım satım kazancı üzerinden %10 oranında stopaj uygulanacaktır.
Portföylerinde daha önceden yatırım fonu bulunan yatırımcılar için, 1 Ekim 2006 tarihli fiyat vergilemeye esas maliyet olarak kabul edilecektir. Portföyünde en az %51 oranında hisse senedi taşıyan yatırım fonu katılma belgelerinin alım satımından doğacak kazançlar, 1 yıldan daha fazla elde tutulması durumunda stopaja tabi olmayacaktır.
|
