|
Yatırım Fonu Nedir?
Yatırım Fonlarının Kanuni Dayanağı Nedir?
Yatırım Fonlarının Ana Özellikleri Nelerdir?
Yatırım Fonları Ne Şekilde Denetlenir?
Yatırım Fonlarının Tarihçesi?
Kimler Yatırım Fonu Kurabilir?
Yatırım Fonları Hangi Yatırım Araçlarına Yatırım Yapabilir?
Yatırım Fonlarının Çeşitleri Nelerdir?
Fonlar Hangi Türlerde Kurulabilir?
Yatırım Fonlarının Avantajları Nelerdir?
Yatırım Fonlarında Değerleme Nasıl Yapılır?
Yatırım Fonlarının Performansları?
Fon Seçimi Yaparken?
Yatırımcıların dikkat etmesi gereken noktalar
Yatırım Fonları Nasıl Vergilendirilir?
Fortis'te Hangi Tip Yatırım Fonları Bulunur?
Fortis'te Fon İşlemlerimi Hangi Saatlerde Yapabilirim?
Yatırımcıların tasarruflarının, muhtelif sermaye piyasası araçları kullanılarak, profesyonelce yönetilmesi için ortaya çıkarılan bir yatırım aracıdır.
Yatırım fonları, halktan topladıkları paralar karşılığı, hisse senedi, hazine bonosu, devlet tahvili gibi sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyleri yönetirler.
Her bir yatırımcı, fonun sahip olduğu portföyün bir kısmını temsil eden katılma belgesini alarak fona ortak olur.
Fonlar, Sermaye Piyasası Kanunu ve bu kanuna dayanılarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkartılan tebliğ esaslarına göre kurulur. Fonların kuruluş ve işleyişine ilişkin tüm hususlar Fon İçtüzüğü'nde ayrıntılı şekilde yer alır.
Kurucusunu, yöneticisini, sermayesini, hangi yatırım araçları ile değerlendirileceğini ve özelliklerini anlatan bir içtüzüğü vardır.
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından denetlenir.
Katılma belgeleri yatırımcı adına Takasbank'ta saklanır.
Yatırımcıların beklentilerine göre, birikimlerini değişik alanlarda ve piyasalarda en verimli şekilde değerlendirmelerini sağlar.
Yatırım fonunun kurucusu, her fon için belirli nitelikleri taşıyan en az bir denetçi atamak zorundadır.
Yatırım fonları ayrıca, yapılacak bir sözleşme kapsamında 6 aylık ve yıllık olarak Bağımsız Dış Denetim şirketleri tarafından denetlenir. Yıllık denetim raporunun Sermaye Piyasası Kuruluna gönderilir.
Kurul, yatırım fonlarını dilediği zaman denetleme yetkisine sahiptir.
24 Ocak 1980 kararlarıyla Türkiye'de yeni bir dönem aralanmış ve ekonominin her alanda serbestleşmeye dönük politikalar takip edilmeye başlanmıştır. 1980'li yıllar piyasa dinamiklerinin belirli olacağı yeni çerçevenin yasal ve kurumsal altyapısının oluşturulmasıyla geçmiştir. Bu çerçevede 1981 yılında Sermaye Piyasası Kanunu çıkartılmasının ardından 1982 yılında Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kurulmuş; ardından 1986 yılında İMKB faaliyete başlamıştır.
Finansal piyasalarda derinliği ve çeşitliliği arttırmanın bir adımı olarak 12.12.1986 tarihinde yayınlanan "Menkul Kıymetler Yatırım Fonu Katılma Belgelerinin İhracına ve Halka Arzına Dair Esaslar Tebliği" 'nin ardından 1987 yılında ilk menkul kıymet yatırım fonu faaliyete geçmiştir.
SPK tarafından belirlenmiş esaslara uyan bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri ve kanunlarında engel bulunmayan emekli ve yardım sandıkları Kurul' dan izin almak şartıyla fon kurup yönetebilir.
Repo, Devlet Tahvili, Hazine Bonosu, Hisse Senedi, Özel Sektör Tahvili ve Finansman Bonosu, Yabancı Menkul Kıymetler, Yatırım Fonu, Değerli Madenler, Vadeli Sözleşmeler ve Opsiyonlar.
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayınlanan tebliğ gereğince yatırım fonları, ana hatlarıyla iki gruba ayrılır :
A tipi yatırım fonu: Bu tip bir fonun, portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az %25'ini TC'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerinden oluşması gerekir.
B tipi yatırım fonu: A tipi fonların tabi olduğu sınırlamalara tabi olmayan fonlardır. Portföylerinde çok daha az miktarda hisse senedi tutabildikleri gibi, hiç hisse senedi taşımayabilirler.
Bu iki ana grup dışında fonlar, içerdikleri sermaye piyasası araçları itibarı ile değişik alt sınıflara (türlere) ayrılmıştır. Bu uygulamanın amacı ise farklı portföy yapılarına sahip fonlar oluşturulmak yolu ile farklı yatırımcı tercihlerine hitap edebilmektir.
Portföye alınacak menkul kıymetler gözönünde bulundurularak, 11 ayrı yatırım fonu türü tanımlanmıştır. Bunlar; Tahvil ve bono fonu, Hisse senedi fonu, Sektör fonu, İştirak fonu, Grup fonu, Yabancı menkul kıymetler fonu, Altın ve diğer kıymetli madenler fonu, Değişken fon, Karma fon, Likit fon ve Endeks fondur.
Fon portföyünün en az % 51'i devamlı olarak,
-Kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçlarına yatırmış fonlar "Tahvil ve Bono Fonu",
-Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar "Hisse Senedi Fonu",
-Belirli bir sektörü (örneğin, çimento, tekstil gibi) oluşturan ortaklıkların menkul kıymetlerine yatırmış fonlar "Sektör Fonu",
-Kurucunun iştiraklerince çıkarılmış menkul kıymetlere yatırım yapan fonlar "İştirak Fonu",
-Belli bir topluluğun (Koç Topluluğu, Sabancı Topluluğu gibi) menkul kıymetlerine yatırım yapan fonlar "Grup Fonu",
-Yabancı özel ve kamu sektörü menkul kıymetlerine yatırmış fonlar, "Yabancı Menkul Kıymetler Yatırım Fonu",
-Ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırmış fonlar "Altın ve Diğer Kıymetli Madenler Fonu",
Portföyünün tamamı;
-Hisse senetleri, borçlanma senetleri, altın ve diğer kıymet madenler ile bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarından en az ikisinden oluşan ve her birinin değeri fon porttöy değerinin %20'sinden az olmayan fonlar "Karma Fon",
-Vadesine 90 günden az kalmış sermaye piyasası araçlarından oluşan fonlar "Likit Fon",
-Portföy sınırlamaları itibariyle yukarıdaki türlerden herhangi birine girmeyen fonlar "Değişken Fon",
Portföyünün en az %80'i devamlı olarak;
-Baz alınan ve Kurul tarafından uygun görülen bir endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısı (ilişki/paralellik) en az %90 olacak şekilde, endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden ya da örnekleme yoluyla seçilen bir kısmından oluşan fonlar "ENDEKS FON", olarak adlandırılır.
Yatırım Fonları'nın en önemli avantajları, profesyonel yönetimden yararlanma olanağı sunmaları olup, diğer bazı avantajları da aşağıdadır:
1. Portföy çeşitlemesi ile risk azaltılabilir.
2. Her yatırımcı, Yatırım Fonu katılma belgelerini arzu ettiği sürece elde tutup, istediği anda satabilir. Dolayısıyla, fonlar yatırımcıya vade esnekliği ve likidite sağlar.
3. Yatırım Fonu'na en küçükten en büyüğe her türlü tutar yatırılabilir. Küçük meblağlar da diğerleriyle birleşerek tek bir portföy oluşturduğu için, yatırım fonlarının avantajlarından küçük yatırımcılar da büyük yatırımcılarla aynı şartlarda yararlanabilir.
Yatırım fonlarının portföyünde bulunan tüm varlıklar, her iş günü akşamı, işlem gördükleri piyasalarda oluşan ortalama fiyatlarla değerlendirilir. Sadece endeks fonların değerlemesi kapanış fiyatları üzerindendir.
Türkiye'deki yatırım fonlarının performansı genel olarak sadece dönemlik veya yıllık getiri ile hesaplanır. Ancak dünya'da literatürde oldukça sık kullanılan riske dayalı getiri analizlerinin de gözönüne alınması gerekir.
Türkiye'de de yatırımcıların yatırım tercihlerini yaparken bilinçli bir şekilde, en iyi getiriyi "en az riski" alarak yönetilen fonlardan yana kullanmaları arzu edilir.
Riske göre düzenlenmiş ve piyasa risklerinden etkilenmeyen performans değerlendirilmesi yatırım fonu yöneticilerinin yönetebilme ustalıklarını, becerilerini, uyguladıkları yönetim stratejilerinin doğruluklarının test edilmesinde kullanılan yöntemlerden birisidir.
Riske göre getiri düzeltilmiş performans ölçümlerinin en çok kullanılanı SHARPE ORANI'dır.
Sharpe Oranı:
Değişkenliğe Göre Ödül oranı veya kısaca Ödül Oranı olarak bilinen William Sharpe' ın geliştirdiği performans ölçütü portföyün artık getirisini standart sapma ile karşılaştırır.
Portföyün artık getirisi (Risk Primi) olarak kasdedilen, dönemin ortalama portföy seti getirisinden risksiz faiz oranının çıkarılması ile bulunur. Standart sapma ise toplam riski temsil eder. Formüle edersek;
SHARPE ORANI = ( Portföyün Getirisi - Risksiz Portföyün Getirisi ) / Toplam Risk (Standart Sapma)
Bu oranın yüksek olması yatırımın performansının riske dayalı getiri esasına göre iyi olduğunu, düşük oran ise başarısız bir performansa sahip olduğunu gösterir.
1. Yatırımcıların fonlar arasında seçim yaparken öncelikle kendi yaş, gelir ve risk durumlarını gözden geçirmeleri gerekir.
2. Daha sonra önümüzdeki dönemde piyasadaki beklentileri de gözönüne alarak, yapacağı yatırımdan ne kadar getiri hedeflediğini belirlemelidir.
3. Bu noktada portföy yönetimi bölümleri veya şirketleri devreye girerek, belirlenen hedef getirinin ulaşılabilirliğini incelemeliler ve ulaşmak için alınması gereken riski yatırımcıların önüne sermelidir.
1. Yatırımcıların piyasayı zamanlaması kolay değildir ve yatırımcılar yatırım yapacağı vadeyi kesinlikle önceden belirlemelidir. A tipi yatırım fonları için biraz daha uzun vade düşünülmeli ve bu vade mutlaka 6 aydan uzun olmalıdır.
2. Yatırımcıların mutlaka; fon yöneten kurum, fonun yöneticileri, fonun veya yöneticilerin geçmiş yıllardaki performansları ve fonun büyüklüğünü gözönüne almaları gerekir. Yatırım yaptığı fonun, içtüzüğü itibariyle yatırım yapabileği enstrümanları araştırmalı ve bu fonun performansını hangi alternatiflere göre ölçmesi gerektiğini belirlemelidirler (eğer fon başka bir fonla kıyaslanacaksa benzer büyüklük ve özellikteki fonlarla kıyaslanmalıdır).
3. Fona yatırım yapılırken, geçmiş dönemlerdeki performansı araştırılmalıdır. Ancak performansı çok kısa bir dönem için ölçülmemeli ve getirinin yanında alınan birim risk başına getirilerde gözönüne alınmalıdır. Örneğin yıllık bazda, ortalama %70 hisse senedi taşıyan ve %150 getiri sağlayan bir A Tipi fonun yanında ortalama %50 hisse senedi taşıyan ama yine %150 getiri sağlayan başka bir A Tipi fon varsa, 2. Fon daha başarılı bir yönetim sergilemiş, daha düşük riskle aynı getiriyi sağlamış olduğundan dolayı yatırımcılar tarafından tercih edilmelidir.
4. Yatırım fonları piyasasında oldukça geniş yelpazede yatırım yapabilecek enstrümanlar ve her türlü piyasa koşulunda mutlaka yatırımcılara uygun bir enstrüman bulunur. Önemli olan doğru yatırım fonunun seçilmesi doğru zamanlamayla doğru kişi tarafından seçilmesidir.
1 Ekim 2006 tarihinde geçilecek yeni vergilendirme düzenine göre, yatırım fonlarının içinden kesilen %10'luk stopaj kalkacaktır.
Bu tarihten itibaren tam mükellef gerçek ve tüzel kişiler için yatırım fonu alım satım kazancı üzerinden %10 oranında stopaj uygulanacaktır. Portföylerinde daha önceden yatırım fonu bulunan yatırımcılar için, 1 Ekim 2006 tarihli fiyat vergilemeye esas maliyet olarak kabul edilecektir. Portföyünde en az %51 oranında hisse senedi taşıyan yatırım fonu katılma belgelerinin alım satımından doğacak kazançlar, 1 yıldan daha fazla elde tutulması durumunda stopaja tabi olmayacaktır.
1.Fortis Bank B Tipi Likit Fon
Amacı
Kısa vadeli sabit getirili menkul kıymetlere yatırım yaparak, yatırımcısına repo piyasası oranlarının ve enflasyonun üzerinde istikrarlı bir getiri sağlamayi hedefler.
Düşük risk grubundaki yatırımcılara anında paraya çevirebilme özelliği ve anapara kaybını minimuma indiren portföy yapısı ile uygun bir yatırım aracıdır.
Yapısı
Fonun portföyü, ağırlıklı ortalama vadesi 45 günü geçmemek kaydı ile repo, BPP ve vadesine 180 günden az kalmıs hazine bonosu gibi sabit getirili ve likit yatırım araçlarından oluşur.
Karşılaştırma Ölçütü
%45 KYD YTL Bono 91 Gün Endeksi + %55 KYD O/N Net Repo Endeksi
Fon, karşılaştırma ölçütü çerçevesinde, aşağıda belirtilen bantlar dahilinde yönetilmektedir:
DİBS(%30-%60) Repo (%40-%70)
Amacı
Kısa vadeli sabit getirili menkul kıymetlere yatırım
yaparak, yatırımcısına repo piyasası oranlarının ve enflasyonun üzerinde istikrarlı bir getiri
sağlamayi hedefler.
Düşük risk grubundaki yatırımcılara anında paraya çevirebilme özelliği ve anapara kaybını minimuma indiren portföy yapısı ile uygun bir yatırım aracıdır.
Yapısı
Fonun portföyü, ağırlıklı ortalama vadesi 45 günü geçmemek kaydı ile repo, BPP ve vadesine 180 günden az kalmış hazine bonosu gibi sabit getirili ve likit yatırım araçlarından oluşur.
Karşılaştırma Ölçütü
%50 KYD YTL Bono 91 Gün Endeksi + %50 KYD O/N Net Repo Endeksi
Fon, karşılaştırma ölçütü çerçevesinde, aşağıda belirtilen bantlar dahilinde yönetilmektedir:
DİBS (%30-%60) Repo (%40-%70)
Amacı
Ağırlıklı olarak vadesi 6-12 ay olan hazine bonosu ve devlet tahvillerine yatırım yapan fon, kısa ve orta vadede enflasyon oranının üzerinde reel getiri sağlamayı amaçlamaktadır.
Yapısı
Fon portföyünün önemli bir kısmı (ortalama %80 oranında) kısa ve orta vadeli devlet tahvilleri ve hazine bonolarından oluşur.Fonun likidite ihtiyacını karşılamak ve olası yatırım fırsatlarını değerlendirmek için fon büyüklüğünün bir kısmı (ortalama %20 oranında) likit tutulabilir.
Karşılaştırma Ölçütü
%70 KYD YTL Bono 182 Gün Endeksi + %30 KYD O/N Net Repo Endeksi
Fon, karşılaştırma ölçütü çerçevesinde, aşağıda belirtilen bantlar dahilinde yönetilmektedir:
DİBS (%70-%100) Repo(%0-%30)
Amacı
Ağırlıklı olarak vadesi 1 yıl ve daha uzun olan devlet tahvillerine yatırım yapan fon, piyasalarda kısa süreli yaşanan faiz dalgalanmalarına rağmen, uzun vadede yüksek reel getiri sağlamayı amaçlamaktadır.Orta ve uzun vadeli menkul kıymetlere yatırım yaptığı için, faiz oranındaki dalgalanmalar fon fiyatını önemli ölçüde etkilemektedir.
Yapısı
Fon portföyünün önemli bir kısmı (ortalama %80 oranında) orta ve uzun vadeli devlet tahvillerinden oluşur.Fonun likidite ihtiyacını karşılamak ve olası yatırım fırsatlarını değerlendirmek için fon büyüklüğünün bir kısmı (ortalama %20 oranında) likit tutulabilir.
Karşılaştırma Ölçütü
%70 KYD YTL Bono 456 Gün Endeksi + %30 KYD O/N Net Repo Endeksi
Fon, karşılaştırma ölçütü çerçevesinde, aşağıda belirtilen bantlar dahilinde yönetilmektedir:
DİBS (%70-%100) Repo (%0-%30)
Amacı
Fon orta ve uzun vadeli sabit getirili menkul kıymetlere yatırım yaparak uzun vadede enflasyonun üzerinde, yüksek bir reel bir getiri sağlamayı hedefler.
Orta ve uzun vadeli sabit getirili menkul kıymetlere yatırım yaptığı için, faiz oranlarındaki dalgalanmalar fon fiyatına da yansıyabilmektedir. Sabit getirili menkul kıymet riski almak isteyen yatırımcılar için iyi bir alternatif oluşturur.
Yapısı
Fon ağırlıklı olarak hazine bonosu ve devlet tahvillerine yatırım yapar.Günlük bazda, en az %51 oranında devlet iç borçlanma senedine yatırım yapmak zorundadır.
Karşılaştırma Ölçütü
%70 KYD YTL Bono 365 Gün Endeksi + %29 KYD O/N Net Repo Endeksi + %1 İMKB-100 Endeksi
Fon, karşılaştırma ölçütü çerçevesinde, aşağıda belirtilen bantlar dahilinde yönetilmektedir:
DİBS (%70-%100) Repo (%0-%30) Hisse Senedi (%0-%10)
Amacı
Fon, ağırlıklı olarak hisse senedine, portföyünün geriye kalanı ile de piyasa koşullarına göre değişen oranlarda repo ve hazine bonosuna yatırım yapmayı hedefler.
Hisse senedi yatırımının sağladığı yüksek getiri potansiyelini profesyonel bir yönetim anlayışı ile birleştirerek ve hisse senedi piyasasının taşıdığı riski belli bir seviyenin altında tutarak, düzenli ve yüksek getiri sağlamaya çalışan bir yatırım aracıdır.
Yapısı
%35-65 arasında değişen oranlarda hisse senedi taşımasının yanısıra, portföyün geri kalan kısmı ile hazine bonosu, devlet tahvili ve O/N repoya yatırım yapar.
Karşılaştırma Ölçütü
%30 KYD YTL Bono 182 Gün Endeksi + %20 KYD O/N Net Repo Endeksi + %50 İMKB-100 Endeksi
Fon, karşılaştırma ölçütü çerçevesinde, aşağıda belirtilen bantlar dahilinde yönetilmektedir:
Hisse Senedi (%35-%65) DIBS (%30-%60) Repo (%5-%35)
Amacı
Aktif yönetim tarzı benimseyen Hisse Fonu 'nun amacı hisse senedi yatırımı yaparak yüksek getiri sağlamaktır. "Yatırım Filtreleri" kullanılarak belirlenen hisse senetleri, Araştırma Bölümü 'nün detay analizlerinden sonra iskontolu olduğu düşünülen ve bu potansiyeli harekete geçirecek beklentisi olan şirketler arasından seçilir.
Yapısı
Fon, %60-%90 oranında, İMKB'ye dahil hisse senetlerinden oluşur.
Karşılaştırma Ölçütü
%80 İMKB 100 + %20 KYD O/N Net Repo Endeksi
Fon, karşılaştırma ölçütü çerçevesinde, aşağıda belirtilen bantlar dahilinde yönetilmektedir:
Hisse Senedi (%60-%90) Repo (%10-%40)
Fortis Fonlarını Nasıl ve Nereden Alabilirim?
Dışyatırım'ın yönettiği fonları Türkiye genelindeki Fortis şubelerinden, Fortisyatırımgenel merkezinden, www.fortisyatirim.com.tr ve www.yatirimyap.com internet sitelerinden ve
444 0 144 nolu Fortis telefon bankacılığı merkezinden temin edebilirsiniz.
A Tipi Yatırım Fonları
Müşteri A tipi yatırım fonu alırken
- Müşteri alım emrini saat 13:30'ye kadar vermiş ise alım emrini verdiği gün akşam açıklanacak pay fiyatından fonunu almış olacak ve müşterinin almak istediği fon adedi müşteri hesabına T+1'de (ertesi gün) geçecektir.
- Müşteri alım emrini 13.30'den sonra vermiş ise bir sonraki akşam açıklanacak pay fiyatından fonunu almış olacak ve fon müşteri hesabına T+2'de geçecektir.
- Müşteri A Tipi fon alırken fon fiyatını bilmeyecektir. Örneğin Pazartesi saat 11:00'de fon almak isteyen müşteri bu talebini iletecek ve Pazartesi akşam açıklanacak olan fon fiyatından alım yapabilecektir. Salı sabahı Pazartesi akşam açıklanan fiyattan müşterinin hesabına fon adedi geçecektir.
- Pazartesi saat 14:00'de fon almak isteyen müşteri bu talebini iletecek ve Salı akşam açıklanacak olan fon fiyatından alım yapabilecektir. Çarşamba sabahı Salı akşam açıklanan fiyattan müşterinin hesabına fon adedi geçecektir.
Müşteri A tipi yatırım fonu bozdururken
- Müşteri satım emrini 13.30'ye kadar vermiş ise o akşamki açıklanacak pay fiyatından fonunu satmış olacak ve satım karşılığı oluşacak tutar müşteri hesabına T+2 'de geçecektir.
- Müşteri satım emrini 13.30'den sonra vermiş ise bir sonraki akşam açıklanacak pay fiyatından fonunu satmış olacak ve fon karşılığı oluşacak tutar müşteri hesabına T+3'de geçecektir.
- Örneğin Pazartesi saat 11:00'de fon bozdurmak isteyen müşteri bu talebini iletecektir ve Pazartesi akşam açıklanacak olan fon fiyatından bozum işlemi gerçekleştirilecek olup bozum karşılığı oluşacak tutar müşterinin hesabına Çarşamba günü geçecektir.
- Ancak Pazartesi saat 14:00'de fon bozdurmak isteyen müşteri bu talebini iletecektir ve Salı akşam açıklanacak olan fon fiyatından bozum işlemi gerçekleştirilecek olup bozum karşılığı oluşacak nakit müşterinin hesabına Perşembe günü geçecektir.
B Tipi Yatırım Fonları
B tipi likit fon
- Alım-satım işlemleri 09:00-15:00 saatleri arasında o gün ilan edilmiş olan pay fiyatı üzerinden gerçekleştirilir ve hesaplanan fon adedi aynı gün müşteri hesabına geçirilir.
B tipi değişken ve B tipi tahvil bono fon
- Alım-satım işlemleri 09:00-13:30 saatleri arasında gerçekleştirilir.Alım-satım talimatının verildiği günün akşamında hesaplanacak pay fiyatı üzerinden fon adedi hesaplanıp T+1'de(ertesi gün) müşteri hesabına geçirilir.
|
